RİZE (WANDERUNGEN İM ORİENTE-REİSE, İM PONTISCHHE GEBİRGE) - Muzaffer ARICI (KARL KOCH)

Sitemizin bu sayfasında ilk eleştireceğimiz kitap Alman Botanik Profesörü KARL KOCH'un Rize seyahatnamesi veya orijinal adı ile WANDERUNGEN İM ORİENTE-REİSE, İM PONTISCHHE GEBİRGE isimli kitabıdır. Bunu tercih etmemizin sebebi hem o dönemin Hemşin'ini batılı bilim adamı gözüyle bize aktarması hem de mesnetsiz, peşin fikirli Ermeni iddialarını çürütme konusunda önemli bir kaynak oluşturmasıdır. Batılılar bizim çalışmalarımıza şüphe ile yaklaşsalar bile kendi içlerinden çıkan kişilerin tespitlerini, hele bu kişi bilim adamı ise yok sayamazlar. Bu yönü ile bu kitap son derece önemlidir.
Kitabın oluşması ve basılması 1843-1846 yıllarını kapsar isede 1846 yılında Weimar da gerçekleştirilmiştir. Biz bu kitabı 1995 de Muzaffer Arıcı'nın derlemesi  ile  Tahir Devecinin tercumesini esas alarak masaya yatırıyoruz.

159 sayfadan oluşan kitap, Hemşine yönelik pek çok iddianın  sahibi olan Venedikli İnciciyan ve Venedik de yetişen aslen Trabzonlu Per Minas Bijişkyan'ın Ermeni yanlısı iddialarının ne kadar mesnetsiz olduğunu ortaya koyacak görüşlere kaynaklık etmektedir. 1990 lı yıllarda yine ermeni asıllı Sevan-Müjde Nişanyan'ın yazmış olduğu Meraklısı İçin Gezi Rehberi Karadeniz isimli kitap aynı çizginin günümüzdeki temsilcisi olarak karşımıza çıkmaktadır. Başka bir deyişle sebep-sonuç ilişkisi bakımından İnciciyan-Bijişkyan-Nişanyan çizgisi dönemden döneme birbirini referans vererek belli bir iddiayı günümüze kadar taşımaya çalışmaktadırlar. En son 1996 yılında bütün bu siyası çizgiyi net olarak ortaya koyan Haçikyan tarafından yazılan Hemşin Gizemi isimli kitapta bu durumu çok net olarak görmekteyiz. Bu siyasi iddia Denizden-Denize Ermenistan iddiası olup tarihi süreçte Karadeniz-Hazar Denizi-Akdeniz in üçünede uzanan büyük Ermenistan hayalidir. İşte Hemşin ile Ermenilik arasında bağ kurmaya çalışan zavallıların asıl hayalı budur. Yukarıda adı geçen Ermeni yazarların yazmış oldukları kitapları eleştirirken bu konuya defaten değinme durumunda olacağız.

Konuya derinlemesine inildiği zaman bütün bu faaliyetlerin 1815 yılından itibaren başladığı ortaya çıkmaktadır. Bilindiği gibi 1815 yılı Napolyon sonrası Avrupa ve Dünyaya yeni düzen vermek amacıyla gerçekleştirilen Viyana (METERNİH ) kongresinin yapıldığı tarihtir. Anlaşıldığı kadarı ile batılılar bu kongrede Büyük İskender den beri kendileri için var olan Şark meselesi zemininde bugünkü Ermenistan'ın oluşması ve Denizden_Denize ulaşarak yaşayabilmesi için zımmi bir ittifak oluşturmuşlardır. Bu açıdan bakıldığı zaman Çayelindeki Kemerden Batıya doğru sahil kesimi; (ki biz Hemşinliler bu diyara Horum (URUM-RUM) demekteyiz) Pontusa mal edilmektedir. Kemerin doğusundaki sahil kesimi ise ilgili denklemde Lazlık olarak sunulmaktadır. Bu denklem batılıların kurmuş olduğu bir denklemdir. Boşta kalan Hemşin ide Ermenilik le ilişkilendirmek süreti ile Şark meselesi zemininde denklem tamamlanmaktadır. Bu ilişkilendirme çalışmalarının ilki İnciciyan tarafından 1815 yılından 3-4 yıl sonra gerçekleştirilmiştir. İşte İnciciyan in bu çalışmada ortaya attığı iddiaların reddedilmesi gerektiğini Prof. Dr. Karl KOCH çok net olarak ifade ediyor. Tezinin gerekçesi olarakta İnciciyanın yazdıkları ile kendi gözlemlerinin taban tabana zıt olduklarını belgeliyor.
Esasen çoğu din adamı olan ve dolayısıyla pozitif düşünce üretmeleri son derece zor olan İnciciyan gibi Ermeni yazarların bu iddialarda taraflı davranmış olmaları kendi almış oldukları eğitimin gereğidir. Önemli olan konuya ilgi duyanların bu durumu bilerek değerlendirme yapabilmeleri ve sebep sonuç ilişkisi üzerinden Metodolojik olarak gerçeğe ulaşabilmeleridir. Bütün bu anlatılanlardan sonra bu kitabın önemi kendiliğinden ortaya çıkmaktadır. Alman botanik profesörü Dr. Karl KOCH hakikatın sesi olarak karşımızda durmaktadır.
Kitabın Türkçe ye çevrilmesini sağlayan Tahir Deveci ve kitabı yayınlayan Muzaffer Arıcı çok çok önemli bir hizmeti ifa etmişlerdir. Bütün Hemşinlilerin hatta bütün Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının bu kitabı mutlaka okumalarını hararetle önermek bize düşen görev olmaktadır. 27.04.2008